De HEMA en de overheerlijke appeltaart die helemaal niet bestaat

Woordvoerder van de HEMA: ‘Dat doen we niet. We geven geen gratis appeltaarten weg. Het betreft spam welke is verstuurd per e-mail. Dat is niet gedaan door ons.’ (foto: Lezerzzz)

05-03-2018 | Van onze redactie – Met of zonder spamfilter, dagelijks zal menig computerbezitter worden geconfronteerd met allerlei aanbiedingen waar nooit om is gevraagd. Vervelend en niet zelden zorgt het voor verwarring en frustratie. Zoals die van de HEMA. Met de uitnodiging om vooral de appeltaart van deze bekende winkelketen te proeven. Daar kan toch niets mis mee zijn?

In de huisstijl van de HEMA, met rood en wit, lezen we de tekst die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat. ‘Test de HEMA appeltaart! We hebben iets lekkers voor je! Ieder jaar wordt de smaak van de HEMA appeltaart onderzocht. Wij hebben de taart al even voorgeproefd en vinden hem overheerlijk. Meld je direct aan en geef zelf je mening over deze taart. Makkelijk toch?! Bovendien maken alle deelnemers kans op één van de 25 HEMA cadeaubonnen ter waarde van € 25,-.’ In de e-mail word je middels twee opvallende rode balkjes uitgenodigd om vooral te klikken op de tekst ‘Ja, ik wil de appeltaart testen en kans maken op een cadeaubon’.

Bij het hoofdkantoor

Zo’n aanbieding kun je niet weigeren. Want het kost je niets, de moeite die je moet doen is minimaal en je krijgt niet alleen een appeltaart maar misschien ook nog wel een cadeaubon. We vragen het voor alle zekerheid nog even na bij het hoofdkantoor van de HEMA. Want dat is leuk! Dat vereist een enorme organisatie om al die taarten in de winkels te krijgen. Hoe doen ze dat? Maar helaas, het antwoord is teleurstellend. De woordvoerder van de HEMA: ‘Dat doen we niet. We geven geen gratis appeltaarten weg. Het betreft spam welke is verstuurd per e-mail. Dat is niet gedaan door ons.’ De klantenservice is volgens dit bedrijf nog niet benaderd door mensen die vragen waar die gratis appeltaart blijft. Ook hebben zich (nog) geen klanten in de winkel gemeld die om een gratis appeltaart hebben gevraagd. Wel laten mensen weten dat zij een dergelijke e-mail uit naam van de HEMA hebben ontvangen. Uit voorzorg heeft deze winkelketen een bericht naar de klanten verzonden en hierin aangegeven dat het spam betreft. ‘Daarbij hebben wij hen geadviseerd niet op de links te klikken, de e-mail te verwijderen en de afzender te blokkeren.’ Als we goed kijken naar de afzender van het bericht dan ontdekken we een onbekend adres, zonder vermelding van de bedrijfsnaam van deze winkelketen. En wil je het bericht als spam markeren, dan word je geadviseerd een berichtje sturen naar een bedrijf dat nergens te vinden is, maar zou moeten huisvesten in een kantorencomplex in München. Maar als je op dit linkje klikt om je te willen uitschrijven, zal de verzender meteen weten dat jouw adres bestaat. Je loopt hierdoor de kans dat de spam in de mailbox alleen nog maar toeneemt.

Senseo Switch en Nokia

Slecht taalgebruik in e-mails is al zeker niet meer aan de orde om spam te kunnen herkennen. Men schrijft steeds beter. Overigens krijgt de redactie van Lezerzzz een paar dagen later een aanbieding onder ogen die er verdacht veel uitziet als bij de appeltaart van de HEMA het geval is: ‘Vanwege de release van de nieuwe Senseo Switch zijn wij op zoek naar product testers. Testers mogen het apparaat houden na een beoordeling te hebben gegeven. U kunt deelnemen door de vragen op de volgende pagina te beantwoorden.’ Hierbij wordt het logo van Senseo gebruikt in combinatie met een lachende vrouw achter een kop koffie. De reclame is bedrieglijk echt. Douwe Egberts: ‘Wij adviseren consumenten met klem om nooit deel te nemen aan dergelijke acties. Winacties van Douwe Egberts op Facebook zijn altijd direct gelinkt aan onze Douwe Egberts Facebookpagina en/of staan op onze website. Het is verder aan te raden om in de browser goed te controleren of men op de juiste website zit.’ Ook Nokia wordt niet gespaard als het om dit soort berichten gaat: ‘Test en ontvang gratis een Nokia 3310. Hoog tijd voor een heruitgave, natuurlijk met een onverwoestbare accu en het Nokiadeuntje. Speciaal voor de introductie op de Nederlandse markt zoekt Testlabs Nederland mensen die het toestel willen testen. Deelnemers mogen deze Nokia 3310 gratis houden.’ Wil je van dit aanbod gebruik maken, dan kun je op een opvallende groene balk klikken waarboven de tekst is geplaatst: ‘Ja, ik wil de Nokia 3310 gratis ontvangen en testen.’

Invullen van enquêtes

Andere acties richten zich op het invullen van enquêtes met zeer onduidelijke doelstellingen. Zoals deze: ‘Met plezier delen wij u mede dat uw e-mailadres geselecteerd is in het kader van de zesde editie van het onderzoek naar het ecologisch bewustzijn van Europeanen.’ Of deze: ‘Dankzij uw activiteit op internetsites voor reizigers en toeristen bent u uitgekozen voor deelname aan het Onderzoek naar Toeristische Voorkeuren.’ En nog eentje: ‘Namens het ecologisch initiatief EcoLife willen we u mededelen dat uw e-mailadres uitgekozen is om deel te nemen aan de nieuwe editie van het onderzoek naar milieubescherming.’ Men hoopt dat de ontvanger aanslaat op de beloning die volgt na het invullen. Die bestaat in alle gevallen uit ‘gratis vouchers’. Zoals deze: ‘Voor uw deelname aan het onderzoek hebben de sponsoren van ons onderzoek voor u een voucher voor gratis overnachtingen voorbereid.’ Het zijn stuk voor stuk onderzoeken die niet bestaan en ook de beloofde vouchers blijken nep. Je moet zelfs bijbetalen als je de aanbiedingen mag geloven. Er is sprake van oplichting. Want in de kleine lettertjes valt te lezen: ‘Voor de voorbereiding en bezorging van de hotelvoucher per post naar het opgegeven adres moet een emissietoeslag betaald worden (€ 29,50). De enige kosten van het verblijf met de hotelvoucher in een hotel zijn de verplichte maaltijdkosten die betaald dienen te worden na aankomst in het hotel.’ En anders kun je altijd nog jouw klantervaringen bij super- en bouwmarkten insturen. Zoals die bij de Jumbo: ‘Daarvoor hebben wij uw mening nodig. Help ons door een korte enquête in te vullen. Als beloning kunt u een waardebon ter waarde van € 500,- winnen!’ En eentje van Praxis: ‘Start de zomer in uw huis of tuin. Vul gratis uw gegevens in en maak kans op een Praxis cadeaubon van € 250,-.’

Medium Amanda

Aanbiedingen die niet afkomstig zijn van het bedrijf waarvan je denkt dat ze zijn. Teksten die te mooi klinken om waar te zijn. Het is dus flauwekul, maar wel gevaarlijk. Ergens op klikken betekent een grote kans op het binnenhalen van een virus of het aangaan van andere verplichtingen waar je niet op zit te wachten. En anders kun je altijd nog met Medium Amanda in contact treden. Zonder dat ze kan weten wie ze aanschrijft, zet ze in haar e-mail met een foto van zichzelf: ‘Heb jij ook verdriet over bepaalde dingen en merk jij ook dat het vaak tegenzit? Je hebt bijvoorbeeld weinig geld of je mist iemand gewoon echt heel erg. Ik zag bepaalde dingen over jou voorbij komen in mijn droom. Het was heel herkenbaar. Mijn speciale krachten kunnen jou helpen om het pad van jouw toekomst met vertrouwen tegemoet te treden. Laat jouw hart spreken en neem helemaal gratis contact op voor een persoonlijke consult.’

Wie spamt, riskeert een boete

Sommige afzenders zetten onderaan in hun ‘aanbieding’ het volgende: ‘Dit bericht wordt verzonden volgens de Europese wetgeving over het verzenden van commerciële berichten, overeenkomstig Richtlijn 2000/31/CE het Europees Parlement en het verslag A5-0270/2001 van het Europees Parlement, en niet kan worden beschouwd als ‘spam’, omdat het duidelijk is geïdentificeerd door de uitgever.’ Bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM) vragen we na of dit klopt. Die is helder in het antwoord: ‘De lijn van ACM in het kort is dat alle commerciële berichten die zonder voorafgaande toestemming worden toegezonden, worden beschouwd als spam. Er is één duidelijke uitzondering, en dat is wanneer er een duidelijke “verkooprelatie” bestaat. Eenvoudigweg in je spam alvast zeggen dat het geen spam is, volstaat niet. Het korte antwoord is dus: nee, dat klopt niet. Wie spamt, riskeert een boete.’

Snelheidsovertreding

Ook maken afzenders gebruik van minder vriendelijke taal waarbij ingespeeld wordt op de gemoedsrust van de consument. Zoals deze e-mail die afkomstig lijkt te zijn van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), compleet met logo van het Ministerie van Veiligheid en Justitie: ‘U bent door de rechter veroordeeld tot het betalen van één of meerdere geldboete(s). Wij hebben geen respons hierover ontvangen van u, daarom ontvangt u deze brief. U kunt uw geldboete(s) hier via iDEAL snel in orde maken.’ Het gaat om een bedrag van € 234,-, exclusief € 9,- administratiekosten. Informatie met betrekking tot de overtreding is incompleet. En dat valt op. Vijf dagen voor verzending van deze e-mail zou er een snelheidsovertreding zijn begaan van 29 kilometer per uur, echter zonder vermelding van de locatie en met welk kenteken dat is gebeurd. Het bedrag moet nog op dezelfde dag als de verzending van de e-mail zijn bijgeschreven op het rekeningnummer van het CJIB. Navraag bij het CJIB leert dat er al een aantal jaar phishingmails vanuit die naam worden verstuurd. Het fenomeen als zodanig is niet nieuw.

Opsporing en vervolging

De woordvoerder van het CJIB zegt hierover tegenover Lezerzzz: ‘Toch helpt het om mensen hiervoor te blijven waarschuwen. Wij doen dat bijvoorbeeld op onze website, daar staan ook de meest recente voorbeelden. Ook zetten we regelmatig waarschuwingen op Facebook en Twitter. Verder zijn we blij met alle waarschuwingen die van andere media uitgaan. We stellen het dan ook op prijs dat u er op uw website aandacht aan wilt besteden. Bij elke nieuwe variant doet het CJIB aangifte bij politie. Opsporing en vervolging zijn taken van politie en Openbaar Ministerie. Het CJIB levert in ieder geval zoveel mogelijk informatie aan bij politie. Maar het is een hardnekkig probleem. Het CJIB wordt regelmatig benaderd door mensen die een phishingmail hebben ontvangen. We kunnen erg snel de ongerustheid wegnemen, want het CJIB mailt geen boetes en aanmaningen. Dat is de kern van onze waarschuwingen. Als mensen een e-mail uit onze naam hebben ontvangen, is het altijd een nepmail.’

Waterschapsbelastingen

Je hoeft niet te internetten om toch het risico te lopen om benadeeld te kunnen worden. Dat blijkt als verschillende mensen een aanslagbiljet van de Belastingdienst ontvangen met daarin de mededeling dat er een betalingsachterstand in de Waterschapsbelastingen is ontstaan over een periode van twee jaar terug. Het biljet ziet er bedrieglijk echt uit en zelfs de envelop is geheel in stijl van de Regionale Belasting Groep. Alleen de kenner ziet dat er sprake is van een goede kleurenkopie. Een klant die internetbankiert en het rekeningnummer heeft opgeslagen in het adressenboek, zal het opvallen dat het rekeningnummer afwijkt. Maar wie even niet oplet of gewoon de betalingen nog per overschrijvingsboekje doet, gaat al snel het schip in. Verschillende gedupeerden betalen klakkeloos het openstaande bedrag van € 70,98. Van een feilloze naam- en nummercontrole bij de banken kan geen sprake zijn. Het lijkt erop alsof deze aanslagbiljetten hoofdzakelijk bij ouderen zijn bezorgd. De Regionale Belasting Groep heeft tegenover Lezerzzz bevestigd dat zij aangifte bij de politie heeft gedaan en er melding is gemaakt bij de fraudedesk van de betreffende bank.

Meer informatie over spam vind je op de rechtstreekse doorlink: www.acm.nl/nl/onderwerpen/telecommunicatie/internet/veelgestelde-vragen-over-spam/

Meer informatie over nepmails die betrekking hebben op het CJIB vind je op de rechtstreekse doorlink: www.cjib.nl/nieuws/mail-van-het-cjib-ontvangen-wij-mailen-nooit-een-boete-aanmaning