Fred Boot, producent ‘Soldaat van Oranje’: ‘Ik geloof dat de waarachtigheid van het verhaal het publiek keer op keer raakt’

Een van de vele hoogtepunten in de voorstelling is de gebeurtenis waarbij koningin Wilhelmina met het vliegtuig terugkeert in het bevrijde Nederland. Hiervoor wordt een oude Dakota ingezet die is geleend van het Aviodrome (foto: Joris van Bennekom).

Laatste update 26-06-2017 – Spraakmakend en indrukwekkend. Er is geen musical te bedenken waar je die twee beoordelingen aan zou kunnen toekennen. Behalve bij ‘Soldaat van Oranje – De Musical’. Het is de langstlopende productie uit de Nederlandse geschiedenis. Richard Helwig keek een avondje mee in het theater en maakte de balans op: de kwaliteit is nog steeds ongekend. Avond aan avond, zeven voorstellingen in de week is het uitverkocht. Producent Fred Boot is meer dan tevreden.

Terug naar het jaar 2010. In een half jaar tijd wordt een leegstaande hangaar van 60 meter bij 70 meter op het voormalig militair vliegveld Valkenburg in Katwijk rigoureus omgebouwd tot een waar theater. Kosten noch moeite worden gespaard. De realisering en de inrichting van het theater lopen uit op een bedrag van rond de zeven miljoen euro. Om uit de kosten te komen, moet de te spelen productie ‘Soldaat van Oranje – De Musical’ over de periode van één jaar volle zalen trekken. Dat doel wordt zonder enig probleem bereikt. Bij de totstandkoming van de voorstellingen en het gebouw zijn meer dan vijfhonderd medewerkers betrokken. Deze locatie krijgt de toepasselijke naam: TheaterHangaar. Kom je met de auto, dan wordt je door regelaars over de landingsbaan naar het juiste parkeervak geleid. De première op 30 oktober 2010 met aanwezigheid van de toenmalige Hare Majesteit Koningin Beatrix is bijna legendarisch te noemen. Producent Fred Boot, eerder werkzaam bij theaterproducent Joop van den Ende, verkreeg in 2005 de rechten op het verhaal. Hij vertelt over dit ongekend succes: ‘Het blijft elke dag weer geweldig om te zien hoe alle medewerkers van de productie, en van ons theater, met zoveel overgave onze bezoekers een bijzondere avond geven. Ik geloof dat de waarachtigheid van het verhaal, een cruciaal deel van onze vaderlandse geschiedenis, en natuurlijk de beleving van de locatie en het theater het publiek keer op keer raakt.’

Verzet tegen onrechtvaardigheid

Het verhaal speelt zich af in de Tweede Wereldoorlog. De hoofdrolspeler, Engelandvaarder Erik Hazelhoff Roelfzema, groeit op in Den Haag en Wassenaar, studeerde in Leiden en heeft tijdens de oorlog in Katwijk veel landingen uitgevoerd. Het is ook die plek waar in mei 1940 de eerste bommen vielen. Voor de verhaallijn van de musical is het boek van Erik als uitgangspunt genomen. Het hoofdthema is de drijfveer. Die bestaat uit het verzet tegen onrechtvaardigheid. Om de idealen te behalen zet hij als Engelandvaarder zijn leven op het spel. De musical is bewust geen remake van de eveneens succesvolle speelfilm uit 1977 welke de internationale doorbraak betekende voor filmregisseur Paul Verhoeven, scenarioschrijver Gerard Soeteman en de acteurs Rutger Hauer en Jeroen Krabbé.

Elfhonderd man aan publiek

De techniek die wordt toegepast bij de ‘Soldaat van Oranje – De Musical’ is ingenieus te noemen. Op een draaischijf met een doorsnede van 33 meter zit avond aan avond elfhonderd man. De statisch ontworpen tribune weegt inclusief publiek een dikke tweehonderd ton. Er zijn twintig elektromotoren nodig die voor de aandrijving van de draaischijf zorgen. De schermen voor het, rond de zaal gebouwde decor, zijn kolossaal. Het voordeel is hiermee optimaal behaald: het publiek draait van scène naar scène en passeert het Leidse Rapenburg, de studentensociëteit Minerva, het Kurhaus in Scheveningen, het strand en de zee, Paleis Noordeinde in Den Haag, de Waalsdorpervlakte en Londen. En dat draaien is best even wennen. Maar na een tijdje merk je daar niets meer van doordat je volledig in het verhaal wordt meegezogen. De afwisseling van de decors wordt ondersteund door projecties met archiefbeelden uit de oorlog waaronder de bezetting, het bombardement op Rotterdam, de Jodenvervolging en de bevrijding. Pauzes zijn dus niet nodig.

Als in het Tikibad van Duinrell

Ronduit spectaculair is het strand van Scheveningen met de Noordzee. Geen trucages met blauwe verf en licht, maar echt water met een daadwerkelijke golfslag. Deze set is de grootste van allemaal. De achterwand heeft een projectiescherm van 57 meter breed en 7,8 meter hoog. De zee bevat de ongelooflijke hoeveelheid van 360.000 liter water. Leuk om te weten is dat hierbij de golfslag op dezelfde wijze tot stand komt als in het Tikibad van Duinrell gebeurt, namelijk met twee drukkamers die lucht over het wateroppervlak blazen. Op de gehele techniek is trouwens op geen enkele wijze bezuinigd. Zo zorgt het audiosysteem ervoor dat de juiste speakers op het goede moment het geluid laten horen, zodat het geluid ook werkelijk daar vandaan komt waar het publiek naar kijkt. Om dit te bereiken was het noodzakelijk de musici in een geluiddichte orkestbak te plaatsen, zodat de muziek niet plotseling uit een andere hoek lijkt te komen.

Oude Dakota

Adembenemend zijn de acteurs die op motoren van het merk Harley Davidson met het type liberator door het theater rijden. Ze werden in de Tweede Wereldoorlog gebruikt door de Amerikanen. Daarnaast worden BSA WM20 motoren gebruikt, waar de Engelsen mee hebben rondgereden. Een van de vele hoogtepunten in de voorstelling is de gebeurtenis waarbij koningin Wilhelmina met het vliegtuig terugkeert in het bevrijde Nederland. Hiervoor wordt een oude Dakota ingezet die is geleend van het Aviodrome. En dat speelt zich (in werkelijkheid!) buiten af terwijl het publiek gewoon rustig in het theater kan blijven zitten. Dat komt omdat de landingsbaan van het vliegveld onderdeel uitmaakt van het decor en de schuifdeuren van het theater opengaan. Tijdens slecht weer gaan de deuren minder ver open dan tijdens ‘goed’ weer. Anekdote is wel dat een eerste Dakota die voor deze musical gebruikt moest gaan worden, tijdens de voorbereidingen in een nachtelijk transport op de A44 ernstig beschadigd raakte. Bij het viaduct bij de afslag Abbenes ging het mis toen bleek dat er een onhandige inschattingsfout was gemaakt. Het vliegtuig crashte tegen de vangrail. Gelukkig kon Aviodrome zorgen voor een vervangend exemplaar die nu nog steeds getrouw dienst doet. Maar ja, die nodige ophef past toch ook wel een beetje bij deze spannende theaterproductie?

Meer informatie over ‘Soldaat van Oranje – De Musical’ en het reserveren van toegangskaarten kan op de website www.soldaatvanoranje.nl.