Benoît Battistelli, EPO: ‘Dit werk is meer dan alleen een indrukwekkend oriëntatiepunt in de skyline van Den Haag’

‘Wij zijn ervan overtuigd dat het nieuwe kantoor ook een voorbode is van een nieuw tijdperk, voor onze medewerkers in Nederland en voor de gebruikers van het Europese octrooisysteem,’ aldus EPO-president Benoît Battistelli (foto: Richard Helwig).

Laatste update 27-06-2018 – Het kan niemand onderweg ontgaan: langs de snelweg A4, nabij Rijswijk, staat een kolossaal gebouw. Vergeleken met andere gebouwen in de omgeving, kun je dit op zijn minst opvallend noemen. Bij de bouw ervan is honderdduizend vierkante meter glas en tienduizend ton staal gebruikt. Hier is het Europees Octrooibureau (afgekort tot EPO) gevestigd. Richard Helwig nam er een kijkje. Want als ‘gewone’ burger kom je daar niet zo snel binnen. Wat is dit voor een gebouw en wat gebeurt daar precies?

Met bijna zevenduizend medewerkers is het Europees Octrooibureau (EPO) een van de grootste overheidsinstellingen in Europa. Het EPO is opgericht met als doel de samenwerking op gebied van octrooien in Europa te versterken. In München staat het hoofdkantoor en er zijn kantoren in Berlijn, Brussel, Wenen en Rijswijk. Via de gecentraliseerde procedure voor toekenning van octrooien van het EPO krijgen uitvinders kwalitatief goede octrooibescherming in maximaal 44 landen, dat wil zeggen, een markt van zo’n zevenhonderd miljoen mensen. Het EPO is de meest gezaghebbende autoriteit ter wereld op gebied van informatie over en zoeken naar octrooigegevens. Rijswijk is een van de belangrijkste locaties van het EPO. De voorganger van het EPO, het Institut International des Brevets (IIB), werd hier in 1947 opgericht als het eerste centrale octrooibureau van Europa, voordat het in 1978 opging in het EPO.

De grootste investering

Ontworpen door de gerenommeerde architecten, Ateliers Jean Nouvel (Parijs) en Dam & Partners Architecten (Amsterdam), is het nieuwe gebouw van een gedurfde eigentijdse architectuur met de combinatie van een moderne, geavanceerde infrastructuur. Het is gebouwd door een Nederlands consortium van de Group TBI, bestaande uit de bedrijven J.P. van Eesteren en Croonwolter&dros. Het gebouw werd geheel gefinancierd met de eigen middelen van het EPO en is in vier jaar tijd uit de grond verrezen. Het vertegenwoordigt de grootste investering die het EPO in zijn veertigjarig bestaan in Nederland heeft gedaan. Het gebouw is karakteristiek voor de Nederlandse EPO-locatie, waar momenteel bijna drieduizend medewerkers werken. Daarmee is het de grootste internationale organisatie die in Nederland gevestigd is. Het EPO is in de regio ook een belangrijke economische motor geworden.

‘Het vormt onderdeel van onze inspanningen om het EPO te moderniseren zodat we state-of-the-art dienstverlening kunnen leveren met een steeds hogere kwaliteit.’

Milieuvriendelijke en duurzame werkplek

Koning Willem-Alexander verrichtte de opening en gunde zich bij aankomst vlak voor het immense gebouw even een moment om recht naar boven te kijken. Danig onder de indruk van al dat glas, werd hij ontvangen door EPO-president Benoît Battistelli. Vervolgens tekende hij met een symbolische handeling het gouden gastenboek van het EPO en kreeg een rondleiding door het gebouw om daarbij onder meer met personeelsleden en mensen die betrokken waren bij de nieuwbouw te spreken. ‘Dit gebouw belichaamt het streven naar innovatie die voordelen oplevert voor de Europese burgers en voor het concurrentievermogen van de Europese economie. Dit werk is meer dan alleen een indrukwekkend oriëntatiepunt in de skyline van Den Haag en een economische impuls voor de regio. Het is ook een teken van onze waardering voor de langdurige relatie met Nederland,’ zei Benoît Battistelli. ‘Dit buitengewone gebouw biedt een milieuvriendelijke en duurzame werkplek voor ons personeel en het strekt tot eer van alle mensen die zo hard hebben gewerkt om tot het stand te brengen. Wij zijn ervan overtuigd dat het nieuwe kantoor ook een voorbode is van een nieuw tijdperk, voor onze medewerkers in Nederland en voor de gebruikers van het Europese octrooisysteem. Het vormt onderdeel van onze inspanningen om het EPO te moderniseren zodat we state-of-the-art dienstverlening kunnen leveren met een steeds hogere kwaliteit.’

Elegant, slank en transparant

Even wat cijfers. Met een hoogte van 107 meter, een lengte van 156 meter en een breedte van 24,7 meter is de creatie van Jean Nouvel en Diederik Dam elegant, slank en transparant, met een voorgevel die de lucht weerspiegelt en naadloos overgaat in het Nederlandse landschap. Het gaat hier om honderdduizend vierkante meter glas en tienduizend ton staal dat is gebruikt. In het commentaar op de opening zei architect Jean Nouvel het volgende: ‘Ik vind het schitterend New Main voltooid te zien. Het is een gebouw dat werd gecreëerd vanuit een gezamenlijke visie op innovatie. Het neerzetten van een gebouw van deze omvang brengt zijn problemen met zich mee maar desondanks zien we hier dat dit doel is bereikt dankzij de niet-aflatende inspanningen van onze teams.’ Architect Diederik Dam voegde hieraan toe: ‘Ons streven was om in New Main moderne architectuur en milieuvriendelijke duurzaamheid te combineren. Vier jaar nadat we de eerste steen hebben gelegd, is het voor mij een eer om dit gebouw werkelijkheid te hebben zien worden. In het nieuwe gebouw is rekening gehouden met elk detail op gebied van energie-efficiënte technologie om middelen te kunnen hergebruiken en het verbruik te verminderen. We beschouwden ook natuurlijke componenten, zoals planten, water en licht als onontbeerlijk.’

Driehonderd verschillende soorten planten

Er is een groot aantal speciale kenmerken te noemen. Er is een voorgevel van dubbel glas die een essentieel onderdeel vormt van het klimaatconcept en waarin hangende tuinen driehonderd verschillende soorten planten bevatten. Het gaat hier om transparant glas dat is gebruikt, waarin folies zijn aangebracht waardoor een prachtige reflectie optreedt. Dat is niet voor niks. De reflectie voorkomt dat het gebouw verandert in een broeikas. De gevel kan volledig wegvallen tegen de blauwe wolkenlucht. Wilde je tijdens de bouw spectaculaire abseilers aan het werk zien, dan kon je in de nachtelijke uren getuige zijn van een waar schouwspel. De enorme gevelelementen werden op de grond van glas voorzien en vervolgens per kraan omhoog gehesen om door waaghalzen, hangend aan veiligheidskabels, met stevige bouten vast gesleuteld te worden. Overigens zijn er bij het glas strengere toleranties van toepassing dan gebruikelijk. Een groot aantal fotovoltaïsche zonnepanelen op de daktuin leveren en dienen als bron voor hernieuwbare elektriciteit voor de netvoeding en de energie kan door het hele gebouw heen worden gebruikt. Een aquifersysteem voor warmte-koudeopslag vermindert het primaire energieverbruik en de daaraan gekoppelde CO2-uitstoot. Het uitzicht vanaf die daktuin op de zevenentwintigste verdieping is adembenemend. Het verkeer beneden verplaatst zich als speelgoedautootjes voort. Op bepaalde punten kijk je tussen de twee glazen glaswanden door, zo de openlucht in. Mensen met hoogtevrees zullen zich twee keer bedenken voordat ze hier een kijkje gaan nemen.

Met meer synergie

Er wordt ruimte geboden aan ongeveer tweeduizend medewerkers, waarmee het gebouw is uitgerust met de noodzakelijke voorzieningen voor de state-of-the-art technische infrastructuur van het Europese octrooiproces. De mensen die profiteren van deze nieuwe structuur zijn onder andere uitvinders en hun wettelijke vertegenwoordigers en octrooigemachtigden die de mondelinge behandeling van het EPO over het onderzoek van hun octrooiaanvragen bijwonen. Gemiddeld worden per jaar ongeveer drieduizend van dergelijke zittingen gehouden. Deze constructie is onderdeel van het uitgebreide scala aan hervormingen die het EPO in 2010 heeft ingezet om zich voor te bereiden op de uitdagingen van morgen. In de afgelopen tien jaar is in heel Europa zowel de vraag naar octrooibescherming als de vraag naar de diensten van het EPO sterk toegenomen. Daarom was een interne reorganisatie nodig die ook tot uitdrukking komt in het EPO-beleid om zijn gebouwen te moderniseren. De New Main stelt het EPO in staat de operationele eenheden in Rijswijk met meer synergie te laten functioneren door ze onder te brengen in drie onderling verbonden gebouwen en zo een betere dienstverlening te bieden aan EPO-gebruikers. Tot slot, het oude gebouw dat je vanaf de daktuin zo aan zou kunnen raken en in 1973 werd geopend? Wat gebeurt daarmee? Deze zal, op een uiterst voorzichtige manier, per verdieping worden afgebroken. Nadat dit is gebeurd, wordt de landschapsarchitectuur ter hand genomen. Verwacht wordt dat de volledige vernieuwing van deze locatie in het jaar 2020 gereed zal zijn.