Martine Bijl in haar boek ‘Rinkeldekink’: ‘Zo zijn mijn zeurkwaliteiten, die ik altijd al had, in flinke mate toegenomen’

‘Ik wil mezelf altijd verbeelden dat ik nog precies dezelfde schat ben die ik altijd al was, maar iederéén die ziek is verandert. Zeker mensen met een hersenbloeding’, aldus Martine Bijl (foto: Jelmer de Haas).

Laatste update 18-12-2018 – Het is half september 2015 als het noodlot toeslaat bij Martine Bijl. Ze wordt getroffen door een hersenbloeding. Ze moet vijf maanden in een revalidatiecentrum verblijven, gevolgd door verschillende ziekenhuisopnames. Het boek ‘Rinkeldekink’ dat ze hierover schreef, is een openhartig verhaal geworden. Het bevat zelfs de nodige, wrange humor. Richard Helwig las het.

Veelzijdigheid. Dat is wat op Martine Bijl zeker van toepassing is. Acteren, presenteren, zingen, schrijven en vertalen is slechts een deel van wat ze in haar succesvolle carrière heeft gedaan. Die bekendheid begint eigenlijk al vanaf het jaar 1971, als ze vast panellid wordt bij het AVRO-programma ‘Wie van de drie’. Maar ook al die reclamespots voor dat bekende merk van Hollandse groenten in glazen potjes, met de handig open te maken dekseltjes, hebben zeker aan die bekendheid bijgedragen. Van onder meer die doperwt die graag voor het raam wilde zitten. Vanaf 2013 presenteert ze het mateloos populair geworden MAX-programma ‘Heel Holland Bakt’. Tijdens de uitzendperiode van het derde seizoen is ze gedwongen haar medewerking aan dit televisieprogramma op abrupte wijze stop te zetten. Ze is getroffen door een hersenbloeding. Ondanks dat heel Nederland vrolijk doorbakt en haar plaats wordt ingenomen door André van Duin, leeft iedereen wel met haar mee.

Ballonnetje knapt

Ondertussen vraagt het grote publiek zich daarna steeds weer af: hoe zou het toch met Martine zijn? De media speculeren er flink op los. Maar meer dan ‘ze werkt hard aan haar herstel’ valt er niet te zeggen in de berichtgeving. De familie, en niet in de laatste plaats Martine zelf, brengt het verzoek naar buiten de privacy in de komende periode te willen respecteren. Het wordt stil. André van Duin is inmiddels een vast gezicht van ‘Heel Holland Bakt’ en doet het uitstekend. Dan is het november 2018 als haar boek ‘Rinkeldekink’ verschijnt. Verrassend. Want dat had niemand voorzien. Meteen al op de eerste pagina’s van dit boek valt ze met de deur in huis. Het is half september 2015. Een mooie najaarsochtend. Martine Bijl zit uitgeslapen en tevreden naast haar bed ochtendgymnastiek te doen. De opnames voor ‘Heel Holland Bakt’ zijn net afgerond voor die zomer. Niets aan de hand. Totdat achter haar ogen een ballonnetje knapt, zoals ze zelf verwoordt. De uiteindelijke diagnose: het is een hersenbloeding.

‘Ik was niet bang, ik was vredig. Heel Holland Zakt, zei ik lollig tegen de broeder vlak voordat ik door de hoogwerker op het grind werd gevlijd’

Liedje van de ambulance

In de verte hoort ze haar man Berend haar naam roepen. Ze beschrijft minutieus hoe het verder verloopt. Over hoe een paar minuten later buiten op de weg het liedje van de ambulance klinkt. Dat de broeders geruststellende woorden spreken. Pijn heeft ze op dat moment niet. Ze leggen haar op een brancard, maar omdat ze waterpas moet blijven, mogen ze de trappen niet met haar af. Ze binden de brancard vast aan de haken van de hoogwerker die na lang wachten is gekomen. Ze voelt hoe ze uit het raam wordt geschoven. ‘Dat vond ik heel bijzonder, dat ik daar hing en dat ik dat zag. Ik was niet bang, ik was vredig. Heel Holland Zakt, zei ik lollig tegen de broeder vlak voordat ik door de hoogwerker op het grind werd gevlijd.’

Iemand anders in je brein

Door deze gebeurtenis verandert er oneindig veel in haar zo normale leventje. Bij lange na is ze niet meer de persoon die ze was. En dat valt natuurlijk zwaar. Hierover zegt ze: ‘Ik wil mezelf altijd verbeelden dat ik nog precies dezelfde schat ben die ik altijd al was, maar iederéén die ziek is verandert. Zeker mensen met een hersenbloeding.’ Gelukkig blijft haar taalvermogen onaangetast. Ze schrijft onder meer over therapeuten, over welzijnstaal, de valklas en de ergotherapie, over angsten en wanen, over hoe het voelt als iemand anders in je brein is gekropen en daar de boel dreigt over te nemen. Ze noemt dat het ervan af hangt waar de schade in het brein zit: ‘Zo zijn mijn zeurkwaliteiten, die ik altijd al had, in flinke mate toegenomen.’

Als ‘een kreeft’ over het zeil

Dat ze erg heftige periodes heeft gekend, is meer dan duidelijk. Maar dat ook Berend het moeilijk heeft met de situatie, blijkt uit haar verhaal. Zo beschrijft ze nauwkeurig hoe ze voortdurend woedend bezig was om haar bed uit te klimmen en de verpleging haar bijna niet in bedwang kon houden. Dat ze haar man Berend uitscheldt en als ‘een kreeft’ over het zeil krabbelt omdat ze niet meer overeind kan komen. Het is een lange weg die ze moet afleggen om weer een beetje normaal te kunnen functioneren. En erger dan een depressie die haar treft, kan ze persoonlijk niet bedenken.

Prachtig en ontroerend

Het boek is van een handzaam formaat, heeft 29 verhalen, bevat hiermee in korte stukken haar ervaringen en is op een treffende wijze geschreven. En kritisch zoals we van haar gewend zijn. En dat doet zij door vooral geen medelijden bij haar lezer op te wekken. Het leest gewoon prettig weg, ondanks het vervelende onderwerp. De geschreven recensies in de media zijn uiterst positief. Wat André van Duin ervan vindt? Zijn recensie: ‘Het is zo’n prachtig en ontroerend boek over het leven van Martine Bijl (…) en de hersenbloeding die ze gekregen heeft. Ze vertelt haar eigen verhaal met vileine humor, je hóórt haar praten als je het leest.’ Joop van den Ende is in zijn recensie al net zo positief: ‘Het is fijn om al meteen op de eerste pagina’s van “Rinkeldekink” de intelligente humor te herkennen van Martine Bijl. Humor en taal zijn haar sterkste wapens en ik denk ook, dat het haar de kracht geeft om te willen herstellen van de fysieke tegenslagen die haar helaas hebben getroffen. Het is knap hoe zij haar ziekte op speelse wijze in een persoonlijk verhaal weet te vangen.’ Het boek ‘Rinkeldekink’ van Martine Bijl is uitgegeven bij Uitgeverij Atlas Contact (ISBN: 9789025453398).