Natuur bepaalt wanneer koe de wei in gaat, maar wat is het beste moment?

Het is belangrijk dat koeien zoveel mogelijk buiten in de wei lopen. Volgens de norm van Stichting Weidegang is dit honderdtwintig dagen per jaar en zes uur per dag (foto: Beemster kaas).

04-04-2018 | Van onze redactie – Het is een oer-Hollands tafereel: koeien in de wei. De lente betekent dat honderdduizenden koeien weer naar buiten mogen. Een bijzondere gebeurtenis. Ieder jaar halen deze blije, rondspringende dieren het landelijke nieuws. Maar wat is het beste moment voor de weidegang? Lezerzzz laat Beemster kaas aan het woord als het om de achterliggende gedachten gaat.

Diverse wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat gelukkige koeien zorgen voor gezondere melk. Het is belangrijk dat koeien zoveel mogelijk buiten in de wei lopen. Volgens de norm van Stichting Weidegang is dit honderdtwintig dagen per jaar en zes uur per dag. Deze stichting heeft als doel de zichtbaarheid van koeien in het Nederlandse landschap te stimuleren door weidegang te ondersteunen. De koe in de wei is een kenmerkend onderdeel van het Nederlandse landschap. Binnen de moderne melkveehouderij is het niet vanzelfsprekend om de koeien van voorjaar tot najaar in de wei te laten lopen. Stichting Weidegang beheert het Weidemelklogo. Deze garandeert dat de zuivelproducten gemaakt zijn van weidemelk. Deze melk wordt apart opgehaald en verwerkt tot dagverse zuivel, zoals (karne)melk, vla, yoghurt en kaas. Het productieproces, het transport en de verwerking van de weidemelk wordt hiermee geborgd.

Bijna één miljard euro

Producten met het Weidemelklogo zijn te koop in Nederland, België, Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Zweden, Spanje en Italië. Daarnaast zijn nieuwe producten geïntroduceerd en zijn voorbereidingen getroffen voor de marktintroductie in Oostenrijk, Tsjechië, Slovakije, Roemenië, Bulgarije, Servië en Kroatië in 2018. Ruim vijftienduizend melkveehouders in Nederland, België, Duitsland en Frankrijk produceerden Weidemelk volgens de criteria van stichting. In Nederland zijn producten uit vrijwel het hele zuivelassortiment met weidegarantie beschikbaar, in 2017 zijn producten als tosti’s, belegde broodjes en vleesvervangers geïntroduceerd. Naar schatting wordt in Nederland bijna één miljard euro aan Weidezuivel verkocht. In Duitsland is inmiddels ook een breed assortiment beschikbaar, al dan niet onder eigen keurmerken. In België is het systeem van de stichting leidend voor kaas en vloeibare zuivel. Supermarkten treffen daarnaast voorbereidingen om in België een breder assortiment Weidezuivel te introduceren. In de overige landen wordt met name Nederlandse kaas met het Weidemerklogo verkocht.

Zorgvuldig gekozen moment

De koeien van Beemster kaas grazen gemiddeld meer dan honderdtachtig dagen per jaar en doen dat zeker tien uur per dag in de wei. Dat is langer dan het landelijk gemiddelde. Beemster heeft haar koeien het meest buiten, maar dat betekent niet dat ze automatisch de eerste is die de koeien naar buiten laat. Daar zijn goede redenen voor. ‘Als de bodem nog erg nat is, dan laten onze boeren hun weilanden nog even met rust. Slechts een dag mooi weer in het vooruitzicht is ook niet voldoende, dan wordt de bodem weer snel te vochtig en kunnen de koeien weer naar binnen, daar houden koeien niet van. Ze houden van regelmaat. Beemster koeien gaan dus niet automatisch als eerste naar buiten, echter op een zorgvuldig gekozen moment’, zegt Mark Paauw, manager veehouderijzaken bij Beemster kaas. Wat is de kwaliteit van het gras? Wat zijn de weersvoorspellingen? Er zijn allerlei factoren die meespelen voor een juiste weidegang. Beemster melkveehouder Simon Kwantes zegt hierover: ‘De gesteldheid van de bodem is een belangrijke factor voor de juiste weidegang. Deze moet droog genoeg zijn, omdat de koeien anders de bodem vertrappen. Daarnaast moet er voldoende gras groeien, zodat het gras voor een langere periode blijft doorgroeien en de koeien genoeg te eten hebben.’

Malse voorjaarsgras

Voor boeren is het elk jaar weer spannend wanneer de staldeuren voor het eerst open gaan. De timing is cruciaal. Er wordt van dag tot dag bekeken of de Beemster koeien naar buiten kunnen om te grazen van het malse voorjaarsgras. Daar genieten de koeien zichtbaar van. Ze zorgen voor gezondere en lekkere melk. De melk die ze in de weken na de weidegang geven, heeft een bijzondere smaak. ‘We maken hier met veel zorg echte Beemster Graskaas van. Een lekkere frisse kaas met extra vitamine A. Deze kaas is maar vier weken in het jaar verkrijgbaar. De datum van de weidegang kunnen we niet van tevoren voorspellen. Dat ons product zes weken na de weidegang verkrijgbaar is, wel. Alle reden dus voor liefhebbers om er snel bij te zijn’, zegt Algemeen Directeur van Beemster kaas Wim Betten. Wist je trouwens dat tijdens het grazen de koeien het allerliefst de topjes van het verse gras eten? Koeien slikken hun eten eerst in, laten het later weer terug in hun mond komen en gaan herkauwen. En dat een koe gemiddeld honderd liter water per dag drinkt? Slapen doen koeien overigens weinig. Aan twintig minuten op een dag kan het dier al genoeg hebben!