Sem Donkers: ‘Ik wist eigenlijk nooit dat Chaplin en “The Boys” bestonden, totdat ik me erin ging verdiepen’

‘Ik vind het jammer dat mensen met zoveel talent, die toch invloed hebben gehad op de moderne cultuur, haast vergeten zijn door het publiek van nu,’ aldus Sem Donkers (eigen foto Sem Donkers).

Laatste update 31-10-2018 – ‘Door Charlie Chaplin is het begonnen,’ zegt hij zelf. Zijn interesse ligt op het gebied van de geschiedenis van films, en vooral als het gaat om de periode van de stomme film. Sem Donkers speelt al sinds zijn derde levensjaar toneel voor familie en vrienden. Niet alleen in de woonkamer thuis, maar deed dat zelfs in het theater. En hij schreef een boek. Richard Helwig was benieuwd naar het verhaal achter dit jeugdige talent en stelde hem daarom een aantal vragen.

‘Nadat ik een stuk had geschreven over Charlie Chaplin, wou ik die graag presenteren bij het grote publiek. Ik kwam op een bepaald moment terecht bij Theater Hofpoort in Coevorden, waar ze erg enthousiast waren. Toen ik het script begon te schrijven, kreeg ik meer ideeën voor het spelen van scènes. De voorstelling wilde ik eerst twee uur laten duren, maar dat bleek te lang. Toen is het stuk ingekort naar anderhalf uur. Ik had nog nooit een voorstelling met zo’n lange speelduur gespeeld, maar ik heb het overleefd, haha. Het was geweldig om te doen!’

Met zoveel talent

Uiteindelijk komt Sem op het spoor van Laurel en Hardy. Om daar eveneens een enorme fan van te worden. ‘Ik heb contact met veel Laurel en Hardy fans over de hele wereld die mij enorm helpen met research. Maar het is ook leuk om met ‘mede-fans’ te praten. Ik wist eigenlijk nooit dat Chaplin en “The Boys” bestonden, totdat ik me erin ging verdiepen. Ik vind het jammer dat mensen met zoveel talent, die toch invloed hebben gehad op de moderne cultuur, haast vergeten zijn door het publiek van nu. Het was leuk om te zien dat, toen ik als Chaplin door de straten liep, mensen me herkenden als deze historische filmfiguur. En dingen riepen, zoals: “Hé, Charlie!” Mensen zijn enthousiast over wat ik doe. Ik ben hier blij om. Mijn ouders steunen me in alles, daar ben ik ze erg dankbaar voor.’

Opnieuw ontdekt

Over wat Sem later wil worden? Schrijver, acteur en regisseur, als hij zou mogen kiezen. De keuze van zijn opleidingen heeft hij voor zichzelf nog niet uitgestippeld, maar weet dat hij graag iets wil gaan doen met toneel. Het ontstaan van zijn interesses is op zijn minst opmerkelijk te noemen. ‘Er is ooit een animatieserie gemaakt met in de hoofdrol “The Little Tramp”, het typetje van Chaplin. Dat zag ik op televisie toen ik ongeveer vier jaar oud was. Ik was in die tijd bang voor Chaplin, want ik vond zijn gezicht heel raar. Dat kwam door de schmink en de zwart omrande ogen. Toen ik enkele jaren geleden hoorde dat er een musical over Charlie Chaplin naar Nederland zou komen, heb ik hem opnieuw ontdekt.’ Sem noemt dat Chaplin de kracht had om mensen aan het lachen te maken, zonder dat hij daarbij iets zei. ‘Dat lukte bijna niemand. En hij heeft een loopje gecreëerd wat niemand kon imiteren. Er zijn mensen die het geprobeerd hebben, maar dat is er nooit bij in de buurt gekomen. Er zijn een paar uitstekende Chaplin-imitators, maar daar blijft het bij. Ook zij kunnen het loopje niet perfect. Chaplin werkte maanden aan dezelfde scène, om elk detail precies goed op beeld te krijgen.’

Gewoon bedoeld als een grap

Hoe die aan zijn typische loopje kwam? Sem: ‘Zijn eerste film was “Making A Living”. Het was een slechte film en haalde niet zoveel geld binnen. Dus producent Mack Sennett had Chaplin eigenlijk al willen ontslaan. Maar Sennett gaf hem toch nog een kans. Op de set van de tweede film, “Mabel’s Strange Predicament”, zei Sennett tegen Chaplin: “Trek maar een grappig pak aan, alles is goed.” Even later kwam Chaplin binnen met zijn typische Tramp kostuum aan. Hij zag er nog niet precies uit zoals de Chaplin die we nu kennen, hij moest zijn loopje nog ontwikkelen, maar dat was het wel bijna. Het loopje was gewoon bedoeld als een grap. Toen Chaplin nog jong was, deed hij het loopje van Rummy Binks eens na. Binks was de paardenverzorger van Queen’s Head.’

Op een groot landgoed

Dat het leven van Charlie Chaplin fascinerend is verlopen, blijkt volgens Sem uit het feit dat hij eerst door iedereen werd geliefd, maar op een bepaald moment opeens werd verbannen uit Amerika. Volgens hem merk je dat niet als je naar zijn films kijkt. Sem vertelt dat Chaplin tijdens zijn leven al rijk was: ‘Hij verdiende miljoenen. Ondanks dat, zagen zijn werk- en kleedkamer er altijd sober uit. Zijn vrienden Mary Pickford en Doug Fairbanks hadden ooit eens geprobeerd om Chaplin over te halen tot een make-over, maar Chaplin weigerde. Toen Chaplin in Zwitserland woonde, bleef hij sommige werknemers van zijn studio doorbetalen. Chaplin woonde op een groot landgoed en is rijk gestorven.’

Geen verhaal

Sem kent bijna alle films van Chaplin. Hij is eerlijk door aan te geven dat hij ze nog niet allemaal heeft gezien. ‘Eigenlijk heeft hij teveel films gemaakt om allemaal op te noemen. Alleen al in zijn eerste jaar in de filmwereld maakte hij er veertig. In die tijd moest er iedere week een filmpje worden afgeleverd. Totdat het tempo wat naar beneden ging omdat hij zich ging focussen op de kwaliteit. Zijn eerste films zijn allemaal op dezelfde manier gemaakt. Ze hadden geen verhaal, dus het werd gewoon een geïmproviseerd iets. Daarom is de kwaliteit van Chaplin’s latere films aanmerkelijk beter. Er werd meer tijd uitgetrokken voor het schrijven van het script. Dus de eerste films van Chaplin zijn moeilijker om te bekijken voor het moderne publiek. Omdat ze gewoonweg geen meesterwerken zijn.’

Het gezicht achter zijn masker

‘Chèz Charlie Chaplin, het leven is een film’ is het eerste boek dat Sem schreef. Het verhaal speelt zich af als Chaplin, zijn vrouw en kinderen in Zwitserland wonen. Als hij tijdens de persvertoning van zijn laatste Amerikaanse film ‘Limelight’, in het Ritz Hotel in Parijs, opmerkt dat de film eigenlijk over zijn eigen leven gaat, wordt teruggegaan in de tijd. Vanaf het moment dat hij aankwam in Amerika en de bekendste en rijkste man ter wereld werd. Totdat hij werd verbannen en zijn laatste jaren vredig in Zwitserland doorbracht. Hollywood, glitter en glamour lijken prachtig. Maar wie zag ooit het gezicht achter zijn masker? Sem had er drie jaar research voor nodig om tot dit boek te komen. Verbazingwekkend is het als hij alles in slechts één week weet op te schrijven. ‘Het was eerst een toneelstuk. Toen ik het begon te repeteren, bleek het daarvoor te saai te zijn. Oftewel, net zo saai als je een boek gaat voorlezen in een theaterzaal. Mensen willen graag spektakel. Niet dat het boek saai is, maar het was gewoon niet geschikt voor op de planken. Dus heb ik het een en ander aan het verhaal veranderd, en zo is het een boek geworden.’ Tijdens het werken hieraan, komt Sem erachter dat hij Chaplin steeds meer gaat waarderen. ‘Ik ontdekte dat hij geen perfect mens was. Dat hij zelfs over dictatoriale trekjes beschikte. Natuurlijk bleef het een goede filmmaker.’ Over een eventueel volgend te schrijven boek, hoeft Sem niet lang na te denken: ‘Ik ben bezig met de research, maar dat gaat even duren. Ik ben eerst druk met onder andere een toneelstuk over de vroege jaren van Laurel en Hardy.’

Intussen goede vrienden

Er is wat dat betreft al een synopsis, dus een hele verhaallijn, uitgeschreven. ‘Daar komen steeds weer nieuwe ideeën bij. Ik schrijf het niet alleen, maar samen met Adam Miller, uit Engeland. Hij heeft een Laurel en Hardy-biopic geschreven die nooit is uitgekomen. Hopelijk wordt dat ooit nog eens werkelijkheid. Adam is eveneens een grote fan van Laurel en Hardy en weet ook nog eens veel van schrijven af, gericht op films en toneel. We zijn intussen goede vrienden geworden. We zijn enthousiast over het verhaal. Ik mag er nog niet zoveel over vertellen. Maar het gaat over een jongetje die per ongeluk een hele grote rol speelt in de ‘teaming’ van Stan en Babe. Maar wat die rol is? Dan moet je het toneelstuk straks maar bekijken!’

Serieuze ondertoon

Het gevoel dat hij heeft bij Charlie Chaplin, geldt dat ook voor Laurel en Hardy? Sem: ‘Ja, alleen bij Chaplin lag er meestal een serieuze ondertoon in zijn films. Die bestonden uit Chaplin’s kritiek op de maatschappij. Zoals in “Modern Times” waarin hij lopendebandwerk moet doen in een fabriek of “The Great Dictator”, een parodie op Hitler en het nazisme. Terwijl het bij Laurel en Hardy ging om de comedy. Die films speelden zich vaak af in een andere wereld omdat de karakters te gek waren voor in de normale wereld. Zo konden ze de kijker even laten ontsnappen uit de serieuze wereld. De films van Chaplin waren iets actueler. Toch bleken niet alle films een succes. Dat gold zeker voor zijn eerste film. Chaplin was nog geen grote ster en hij had nog nooit eerder in films gespeeld. Met het typetje kreeg hij meer bekendheid en succes, maar toen hij na “The Great Dictator” in 1940 stopte met het spelen van zijn typetje, kwamen zijn films minder in trek. Mensen begonnen hem ervan te verdenken dat hij communist was. Hij verscheen in de pers als een man die vrouwen versleet. Toen een vrouw, genaamd Joan Barry, claimde dat Chaplin de vader van haar dochter was, vermeed het publiek liever zijn films.’