Tamara Sprenkeling, Vrienden van de Olifant: ‘Het welzijn van de olifanten hoort in de opvang ten alle tijden voorop te staan’

‘Het allerbeste zou natuurlijk zijn wanneer toeristen zich bewust worden om de olifanten met rust te laten en niet meer alle mogelijke moeite te willen doen om ze aan te raken en selfies te maken,’ aldus Tamara Sprenkeling van Vrienden van de Olifant (foto: Vrienden van de Olifant).

Laatste update 19-11-2018 – Rond het maken van ritjes op een olifant tijdens de vakantie leeft een ware industrie. Ondanks al het dierenleed dat hierbij voorkomt. Als alternatief bieden veel reisorganisaties daarom hun klanten een bezoek aan een ‘wildpark’ aan. Hier zouden de olifanten vrij rond kunnen lopen en is er dus geen sprake van dierenleed. Maar is dat ook zo? Richard Helwig vroeg aan Vrienden van de Olifant hoe dat precies zit.

Vrienden van de Olifant is een natuurbeschermingsorganisatie die zich inzet voor de bescherming van de Afrikaanse en Aziatische olifanten door het steunen van beschermingsprojecten in Sri Lanka, Kenia, Zambia, Thailand en Tanzania. Daarnaast geeft Vrienden van de Olifant voorlichting over het leven en welzijn van olifanten en geeft zij het tijdschrift ‘de Olifant’ uit, het enige tijdschrift over olifanten. Waar te beginnen als het gaat om wel of geen diervriendelijke olifantenopvang? Tamara Sprenkeling van deze organisatie noemt als eerste Elephant World Thailand. Het is een opvangcentrum voor oude, gehandicapte, zieke olifanten die zijn uitgebuit in het toerisme. Hoewel zij als opvangcentrum zijn begonnen in het jaar 2008 en reisorganisaties hun klanten hier naar toesturen, bestaan er op zijn minst twijfels over of hier geen dierenleed voorkomt: ‘Wij beschikken over duidelijke signalen dat het welzijn van de olifanten niet meer op de eerste plaats staat. De nieuwe eigenaar schijnt geld verdienen belangrijker te vinden dan het welzijn van de olifanten. Dit is zorgwekkend maar wordt helaas mede gevoed door de behoefte en het gedrag van veel toeristen om olifanten aan te raken. Alle olifanten die in een opvang zijn opgevangen, dragen zichtbaar en onzichtbaar de sporen van hun verleden waarin zij gruwelijk zijn uitgebuit en mishandeld. Deze olifanten lijden aan PTSS (posttraumatische stressstoornis, red.) en zijn emotioneel en fysiek zwaar beschadigd. Hierdoor wordt het grootste deel van hun stress veroorzaakt en hebben zij blijvende gedragsproblemen.’

Veel vraagtekens

Duidelijk is dat opvangcentra voor olifanten in Thailand volgens haar over het algemeen niet worden ondersteund door de overheid. ‘Een bezoek aan een opvang is een alternatief voor toeristen om op diervriendelijke wijze van olifanten te kunnen genieten. Dat er dagelijks honderd toeristen naar de opvang komen is één ding. Wat het meest belangrijk hierbij blijft, is de invulling van dit bezoek en het vrijwilligerswerk in combinatie met het welzijn van de olifanten in de opvang. Het gebruik van haken en kettingen is uit den boze en het rijden en zitten op olifanten ook. Dit roept veel vraagtekens over de betrouwbaarheid van de opvang en over het welzijn van de olifanten op. Het opzetten van een vrijwilligers- en bezoekersprogramma voor opvangcentra blijkt een belangrijk instrument om bewustwording te creëren bij toeristen over het leed dat schuilt achter ritjes op olifanten, circussen en festivals’, aldus Tamara. ‘Het welzijn van de olifanten hoort in de opvang ten alle tijden voorop te staan. Dat er daarnaast geld aan toeristen wordt verdiend om de opvang draaiende te houden en meer olifanten te kunnen redden, is noodzakelijk.’

Alsnog worden uitgebuit

Het wordt volgens deze organisatie een schrijnend verhaal wanneer bij een opvang het welzijn van de olifanten niet meer op de eerste plaats staat en de olifanten alsnog worden uitgebuit onder het mom van ‘opvang’. ‘Het wassen en dagelijks badderen hoeft niet stressvol te zijn voor olifanten. De stress wordt veroorzaakt door de manier waarop het plaatsvindt in combinatie met het traumatisch verleden van de olifanten, waarin geweld en mishandeling een hoofdrol hebben gespeeld. En misschien in Elephant World weer spelen. Reisorganisaties zouden beter op de hoogte kunnen en moeten zijn over de plaatsen waar dierenleed plaatsvindt. En vooral over de locaties die worden aangeboden in reisgidsen. Zij zouden betere alternatieven moeten kunnen aanbieden en niet alleen het geld verdienen voorop moeten stellen. Het allerbeste zou natuurlijk zijn wanneer toeristen zich bewust worden om de olifanten met rust te laten en niet meer alle mogelijke moeite te willen doen om ze aan te raken en selfies te maken. Vrienden van de Olifant ondersteunt Elephant World in Thailand niet!’

‘Dit zijn allemaal voorbeelden van attracties waar op grote schaal, veelal verborgen voor toeristen, ernstige dierenmishandeling en uitbuiting plaatsvindt’

Om hun wil te breken

Maar wat moet je nu als je een bijzondere reis maakt naar bijvoorbeeld Sri Lanka of Thailand? Hoe kun je ervoor zorgen dat je zelf niet actief bijdraagt aan dierenleed ter plaatse? Tamara is hier duidelijk over: ‘Bezoek niet de tijgertempel en maak geen ritje op de rug van de olifant. Ga niet naar circusachtige shows en festivals met olifanten, zoals bijvoorbeeld Elephant Stay, het Surin festival en het Thai Elephant Conservation Centre. Dit zijn allemaal voorbeelden van attracties waar op grote schaal, veelal verborgen voor toeristen, ernstige dierenmishandeling en uitbuiting plaatsvindt. Alle olifanten op dergelijke toeristische plaatsen zijn als babyolifantje van nauwelijks twee jaar bij de moeder weggehaald en hebben het zogeheten “phajaan” ondergaan. Dit is niets anders dan het martelen van babyolifantjes om hun wil te breken. Meer dan de helft van de babyolifantjes overleeft dit niet. Zij die het wel overleven wacht een erbarmelijk leven vol wreedheden!’

Saengduen ‘Lek’ Chailert

In Thailand is Saengduen ‘Lek’ Chailert de persoon die zich al meer dan twintig jaar inzet voor het welzijn van olifanten. Lek redt gewonde, mishandelde en getraumatiseerde olifanten, die hun hele leven hebben gewerkt in de toeristenindustrie of houtkap en vangt ze op. Zij heeft de opvang Elephant Nature Park opgericht. In samenwerking met de lokale bevolking heeft zij in de afgelopen jaren diverse beschermingsprojecten voor olifanten van de grond getild. Bijzonder is dat geen van de projecten en opvangreservaten steun van de overheid ontvangt. Tamara legt uit dat bij de kleinschalige dag-projecten de olifanten gedurende de dag worden verwend met lekkernijen. Bezoekers mogen hen wassen in de rivier. Er is ruimte voor ongeveer tien bezoekers per dag. De dag-projecten bevinden zich allemaal in de omgeving van Chiang Mai. Toeristen die meer willen weten over diervriendelijke projecten met olifanten kunnen volgens haar met een gerust hart kiezen voor de volgende projecten: Care for Elephants Project, Hope for Elephants Project, Elephant Harmony Project, Elephant Highlands Project, Karen Elephant Experience Project, Pamper a Pachyderm Project, Sunshine for Elephants Project, Walking with Elephants Project en Elephant Trail Project.

Erbarmelijke omstandigheden

Een avontuurlijke jungletocht maak je met Journey to Freedom. Je verblijft te midden van de Noord-Thaise jungle tussen de lokale Karen-bergstammen en hun olifanten. Je kunt dat ook doen in het Elephant Nature Park (ENP). Dit opvangreservaat is acht vierkante kilometer groot, gelegen nabij Chiang Mai. Tamara: ‘Hier zijn meer dan zestig gehandicapte, mishandelde en gepensioneerde olifanten opgevangen. Alle olifanten die daar verblijven zijn gered uit erbarmelijke omstandigheden in het toerisme en/of illegale houtkap en leiden een zo vrij mogelijk leven. ENP biedt bezoekers de mogelijkheid om de olifanten van dichtbij te zien, eten te geven en te baden in de rivier. Ook krijgen de bezoekers inzicht in het lot van de olifanten die hier zijn opgevangen.’ Een andere opvang is Elephant Haven Thailand: ‘Deze opvang bevindt zich nabij Bangkok en ligt in de buurt van de toeristische opvang Elephant World Thailand. De opvang Elephant Haven is een voormalig toeristenkamp dat in 2015 is omgebouwd tot opvangreservaat als voorbeeld naar Elephant Nature Park. Vrijwilligers beleven een bijzondere werkvakantie en helpen mee bij de verzorging van de olifanten die in dit opvangcentrum leven. Deze opvang valt onder dezelfde overkoepelende organisatie Save Elephant Foundation als ENP.’ Nog een andere plek waar olifanten worden opgevangen, is volgens haar Phuket Elephant Sanctuary: ‘Dit opvangreservaat ligt in de omgeving van Phuket. In deze kleinschalige opvang, die in 2016 is opgezet, verblijven zeven olifanten die zijn gered uit het toerisme en uit de houtkap. Veel bekende personen waaronder Britney Spears, hebben deze opvang bezocht.’

Peetouderreizen

De meeste mensen die een reis naar Sri Lanka maken bezoeken de toeristische opvang in Pinnawela. Maar dat is geen verantwoorde keuze om naar toe te gaan. Tamara raadt een bezoek ten sterkste af: ‘De opvang in Pinnawela is in 1975 begonnen als olifantenweeshuis. Geen van de opgevangen olifanten keert echter terug naar de vrije natuur. Er leven daar te veel olifanten in een te klein leefgebied. Olifantjes staan veelvuldig aan de ketting en het gebruik van de haken wordt niet geschuwd. De olifanten hier lijden onder stress en mishandelingen. Wanneer je afreist naar Sri Lanka, vermijd Pinnawela!’ Een betrouwbare opvang is volgens haar het olifantenweeshuis Elephant Transit Home, gelegen aan het Udawalawe National Park op Sri Lanka. ‘Dit kleinschalige weeshuis bereidt weesolifantjes stapsgewijs voor op hun terugkeer naar een zelfstandig leven in een van de nationale parken. De meeste olifantjes zijn door mens-olifant conflicten wees geworden. Om de olifantjes niet te laten wennen aan mensen, wordt het contact met mensen zo beperkt mogelijk gehouden. Toeristen kunnen vanaf de balustrade toekijken naar de melkvoeding van de weesolifantjes en de olifantjes zien spelen in het modderbad. Vrienden van de Olifant biedt de mogelijkheid om peetouder te worden van een baby-weesolifantje. Peetouders hebben de mogelijkheid om hun “eigen” petekind te ontmoeten. Als uitzondering mogen peetouders met speciaal aangevraagde toestemming een kijkje achter de schermen nemen. Vrienden van de Olifant biedt peetouderreizen aan die door reisorganisatie Langkapura worden georganiseerd.’

Een steentje bijdragen

Zowel het olifantjesweeshuis Elephant Transit Home op Sri Lanka, als de opvang Elephant Nature Park in Thailand worden financieel ondersteund door Vrienden van de Olifant. Je kunt zelf heel gemakkelijk een steentje bijdragen aan de bescherming van olifanten door o.a. peetouder of Beschermer van het Azië-Fonds te worden. Peetouders helpen met hun bijdrage mee aan de verzorging en begeleiding van een weesolifantje. Op de website www.olifanten.org staan verschillende mogelijkheden om olifanten te beschermen. Voor € 5,50 per maand adopteer je een olifantje of steun je o.a. de olifanten in Elephant Nature Park. Kijk voor meer informatie over vrijwilligerswerk en beschikbaarheid over de projecten in Thailand op de website: www.elephantnaturepark.org/enp/en/.